Güneş Paneli Kışın Çalışır mı? Aralık ve Ocak Üretimi, İl İl Gerçek Veriyle

Evet, güneş paneli kışın çalışır. Ama bu cevabın sadece yarısı, diğer yarısı "ne kadar". Türkiye ortalamasında 1 kWp panel Aralık'ta yaklaşık 73 kWh üretirken Temmuz'da 163 kWh üretiyor. Yani kışın panel, yaz ayının yarısından azını veriyor. Aşağıda 81 ilin PVGIS uydu verisinden aylık rakamları, kar ve bulutlu havanın gerçek etkisini ve kışa göre ne planlamak gerektiğini yazdık.

ac_unitKısa cevap: çalışır, ama daha az üretir

• check_circleSoğuk panelin düşmanı değil. Silikon paneller soğukta daha verimli çalışır. Asıl sorun soğuk değil, ışığın azalması.
• check_circleGün kısa, güneş alçak. Kışın güneş ışığı daha az saat ve daha eğik açıyla geliyor; üretimin düşme sebebi bu.
• check_circleBulut panelin ışığını azaltır ama sıfırlamaz. Panel dağınık ışıkla da üretir, sadece çok daha az.
• check_circleKar geçici bir sorun. Eğimli panelde kar çoğu zaman kendiliğinden kayar; kalın ve uzun süre kalan kar üretimi durdurur.

calendar_monthAy ay üretim: Türkiye ortalaması

Tablo, 81 ilin ortalamasını gösteriyor (PVGIS SARAH3 uydu verisi, 30° eğim, güney cephe, %14 sistem kaybı). Aralık ayı yıllık üretimin sadece %5,1'i kadar; Haziran-Temmuz-Ağustos birlikte yıllığın yaklaşık %33'ını veriyor.

Kendi evinize çevirirseniz: ortalama bir hane aylık yaklaşık 340-375 kWh tüketiyor. 5 kW bir sistem Aralık'ta ortalama 365 kWh, yani bir ortalama hanenin aylık tüketimi civarında üretiyor. Temmuz'da ise 815 kWh. Kışın faturanız sıfırlanmaz ama düşer.

location_onİl il kış üretimi: Antalya ile Kars arasında dev fark

Kış kaybı her yerde aynı değil. Güneyde (Antalya, Gaziantep) Aralık, Temmuz'un yarısından fazlasını verirken, Marmara'da ve Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde (Kars, Bursa, İstanbul) bu oran üçte bir civarına iniyor. Aşağıdaki tablo, aynı 1 kWp'nin üç ayda ürettiğini ve Aralık'ın Temmuz'a oranını gösteriyor:

Dikkat çeken şey: Trabzon yıllık üretimde düşük (1.064 kWh/kWp) ama yaz-kış farkı küçük, çünkü yazı da bulutlu. Kars ise yıllıkta ortalamanın biraz altında ama kış farkı çok büyük. Yani "kışı zayıf" olmak ile "yıllığı zayıf" olmak farklı şeyler. Kendi ilinizin tam aylık verisi için il sayfanıza bakın.

thermostatSoğuk panele zarar vermez, hatta verimini artırır

Silikon güneş panellerinin gücü sıcaklık arttıkça düşer; çoğu üründe bu kayıp 1°C başına yaklaşık %0,3-0,4 civarında. Yaz öğlesinde panelin hücre sıcaklığı hava sıcaklığının 20-30°C üstüne çıkabiliyor, yani verim yazın kendini sıcaktan dolayı da kaybediyor. Kışın bu kayıp yok, hatta tersine bir kazanç var. Ama ışık miktarı o kadar az ki bu kazanç, azalan güneşin yanında küçük kalıyor. Soğuk hava yüzünden panelin bozulması ya da donması gibi bir risk de yok; paneller eksi sıcaklıklarda çalışmak üzere test edilir.

Kar panelin üstünü kapatırsa o süre boyunca üretim durur, çünkü ışık hücrelere ulaşmaz. Ama çoğu çatıda panel 30° civarı eğimli, yüzeyi camdan ve pürüzsüz; kar bir süre sonra kayıyor. Güneş çıktıkça panel biraz ısınıp altta bir su filmi oluşturuyor ve karın kaymasını hızlandırıyor.

• check_circleÇatıya çıkıp kar temizlemeyin. Karlı ve buzlu çatıda düşme riski, kaybedeceğiniz birkaç kWh'ten çok daha pahalı.
• check_circleYere yakın montajda (arazi, bahçe) uzun saplı, yumuşak bir fırçayla yerden temizleme mümkün; sert aletler camı çizer.
• check_circleBol karlı bölgelerde (Kars, Erzurum, Ardahan gibi) kış üretimini planlarken karlı günleri sıfır kabul edip hesabı ona göre yapın.
• check_circleEğim önemli: Kar yükü sık olan yerde panel eğimini biraz daha dik tutmak karın kaymasını kolaylaştırır; kurulum firmasına bölgenizi söyleyin.

cloudBulutlu ve sisli havada üretim

Panel dağınık ışıkla da elektrik üretir; bulut ışığı keser ama tamamen engellemez. Kabaca, kalın bulutlu bir günde üretim açık bir günün onda biri ile üçte biri arasında kalıyor. Bu yüzden kış üretimi sadece "bir güneşli gün kaç kWh" diye değil, ay içindeki bulutlu günlerin payıyla hesaplanıyor. Yukarıdaki PVGIS rakamları bu bulutluluk payını zaten içeriyor, yani tablolardaki Aralık değerleri o ayın gerçek ortalaması.

checklistKış üretimi için ne yapmalı?

• check_circleGölgelenmeye dikkat: Kışın güneş alçak olduğu için baca, komşu bina ya da ağaçların gölgesi çok daha uzar. Yazın sorun olmayan gölge kışın üretimi ciddi keser. Keşifte kışın gölge yönünü sorun.
• check_circleYıllık hesaba bakın, tek aya değil. Yatırımın geri dönüşü 12 ayın toplamıyla hesaplanır. Kışın az üretmek planın içinde; yazın fazla üretimi de unutmayın.
• check_circleKış tüketiminiz yüksekse (ısı pompası, elektrikli ısıtma) sistemi büyük tutmak yazın fazla üretmek demek. Fazla üretimin nasıl değerlendirildiğini mahsuplaşma yazımızda okuyabilirsiniz; güncel kuralı dağıtım şirketinizden teyit edin.
• check_circlePanelleri temiz tutun: Kışın üretim zaten düşük, kirli panel kaybı büyütür. Bakım ve temizlik rehberimize bakın.
• check_circleŞebekeden bağımsız sistemde kışı esas alın. Akülü bir bağ evinde sistemi Temmuz'a göre değil, en düşük aya göre boyutlandırmak gerekir. Hesabı bağ evi güneş paneli yazımızda adım adım yaptık.

format_quote

Panelin kışı yazı kadar vermemesi bir arıza değil, takvimin sonucu. Önemli olan hesabı bunu bilerek yapmak.

mapİlinizin aylık üretimi

Kendi ilinizin PVGIS üretim verisi, kurulum maliyeti ve geri dönüşü için il sayfanıza bakın; faturanızı girerek size uygun sistem gücünü de görebilirsiniz.

Kısaca: güneş paneli kışın çalışır ve soğuktan zarar görmez. Ama Aralık ayında Türkiye ortalamasında yaz ayının yarısından azını üretir (73 kWh/kWp, Temmuz'da 163). Yatırımı yıllık hesapla değerlendirin, kışı gölgelenme ve (şebekesiz sistemde) boyutlandırma açısından planlayın.